Cultuur toe-eigenen
Het is op dit moment hot-topic. Cultuur toe eigenen. Daar wordt een land of persoon mee bedoeld dat de cultuur van een ander land claimt als dat van zichzelf. In dit geval gaat het over Nederland die Indonesische cultuur toe-eigent. Het gesprek is weer opgelaaid nadat Nederland bekend maakte de Indische rijsttafel immaterieel cultureel erfgoed van Nederland te maken. Voor de Indische gemeenschap voelt het als erkenning. Voor de Indonesische gemeenschap voelt het als diefstal. Nederland gaat maar door met het toe-eigenen van de Indonesische cultuur. Het wordt ook wel modern kolonialisme genoemd.
Overigens weet ik niet zo goed wat ik er vind.
De Indische rijsttafel bestaat uit Indonesische gerechten die zijn aangepast voor Nederlanders. Maar in Indonesië kenden ze de rijsttafel niet totdat de Nederlanders deze hebben ontwikkeld om zich zo te onderscheiden (lees verhevenen boven) de Indonesische bevolking. Maar het één bestaat niet zonder het ander.
De eerste keer dat ik beschuldigd werd van het toe eigenen van de Indonesische cultuur was toen ik mijn eerste oproep van mijn onderzoek op LinkedIn zette. Ik schrok van de beschuldiging en vroeg me af of ik er wel goed aan deed om deze zoektocht voort te zetten. Al voordat deze was begonnen was die ook al bijna afgelopen. Want wilde ik deze beerput wel openen? En wilde ik me wel mengen in dit soort ingewikkelde kwesties waar ik helemaal niks van wist? Het werd me duidelijk dat er naast het leuke aspecten van Indo zijn, ook hele moeilijke kwesties en soms zelfs pijnlijke aspecten zijn.
Ik vroeg me ook meteen af waarom iemand dit zou vinden? Ik had toen eigenlijk ook nog niet echt bezig gehouden met de negatieve kant van kolonialisme.
Ik vond de beschuldiging onterecht. Want ik ben toch een Indo. En dat is kort voor Indonesische Europeaan. Nederlanders zouden mij ook kunnen beschuldigen van het toe eigenen van de Nederlandse cultuur. Want ik ben technisch gezien meer Indonesisch dan Nederlands. Met een vader die geboren is in Indonesië vind ik dat ik het recht heb om de Indonesische cultuur toe te eigenen. Want dat is de cultuur van mijn (voor)ouders, van mijn vader.
Ik begon me af te vragen of het bij andere landen ook zo gevoelig ligt. Zouden landgenoten een in Nederland geboren persoon ook beschuldigen van het toe eigenen van hun cultuur? Of zouden zij trots zijn dat hun cultuur in stand gehouden wordt ook in een ander land. Bij iemand die niet in het moederland geboren is. Ligt het bij ons zo gevoelig door kolonisatie? Of is het zo dat de beschuldiger eigenlijk vindt dat ik geen geboorterecht heb omdat mijn ouders zich schuldig hebben gemaakt aan kolonialisme.
Het ergste van deze beschuldiging vind ik de bevestiging nergens bij te horen. Het was een duidelijke boodschap. “Jij bent niet Indonesisch en dat zul je ook nooit zijn, want als jij de cultuur eigen maakt, ben je een moderne kolonialist.” Terwijl de Nederlanders aan mij vragen “waar kom je vandaan?”. Niet Nederlands en niet Indonesisch. Eigenlijk de reden waarom ik de term Indisch gebruik. En dat heeft niks met kolonialisme te maken. Ik deed het eigenlijk altijd vanuit respect naar de Indonesiërs. Of moet ik daar dan toch maar mee stoppen?